Ιερά μονή Καλλιστράτου (Σωτήρος Χριστού) Αγίων Μετεώρων

Image00001.jpg

Image00002.jpg

ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΑ ΤΗΣ Ι.ΜΟΝΗΣ ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΥ

 

Η ιερά μονή Καλλιστράτου είναι εντελώς διαφορετική από την μονή Καλλίστου (στην λαϊκή προφορά Καλλίστρου). Γειτνίαζε με τη μονή Ρουσάνου και Αγίου Νικολάου Αναπαυσά.

Τοπογραφικός καθορισμός. Για τον τοπογραφικό καθορισμό της μονής Καλλιστράτου μας πληροφορεί το σιγίλλιο του οικομενικού πατριάρχη Τιμοθέου Β’ του έτους 1614, περίληψη του οποίου διέσωσε ο Πορφύριος Ουσπένσκυ. Σύμφωνα με αυτό καθορίζονται τα όρια και οι ιδιοκτησίες της μονής Ρουσάνου. Τα εδάφη που εκτείνονται: «από της Σκήτεως, έως του Καλλιστράτου και του Ταξιάρχου, της ράχης Τζέρτζη, του Μοδίου (…) και έως της βρύσεως του Αγίου Νικολάου». Γίνεται εμφανές ότι οι μονές Καλλιστράτου, Ταξιάρχου, Αγίου Μοδέστου και Ρουσάνου ήταν πλησιόχωρες.

Σε έγγραφο του έτους 1742, ο επίσκοπος Σταγών και Δούπιανης Θεοφάνης διευθετεί τον έξωθι του Αγίου Νικολάου χώρο με τις ιδιοκτησίες του Μεγάλου Μετεώρου: «Εντός της Μετεωρίτικης λεγομένης Σκήτεως, της εν τη καθ’ ημάς επισκοπή Δουπιάνη, εν εκείνω τω ρεύματι, ένθα πηγάζει ύδωρ βραχύ, μεταξύ των δύο ρυάκων του τε Ρουσάνου και Καλλιστράτου και λήγοντι μικρόν θ’ ύπερθεν της βρύσεως του Αγίου Νικολάου και της μονής απέναντι».

Μνείες περί της μονής Καλλιστράτου. Στα 1524/5 η μονή Καλλιστράτου δεν είναι ακατοίκητη, αφού στον υπ’ αριθ.23 κώδικα της μονής Ρουσάνου (62 του Καταλόγου της Αγίας Τριάδος) προέρχεται από την μονή Καλλιστράτου. Επί του φ.175 αναγράφεται: «† Ετελειώθη το παρόν βιβλίον τούτο∙ δια χειρός εμού Νείλου μοναχού∙ τάχα και πνευματικού, ευρισκομένου, εις κελλίον Καλ[λ]ιστράτου… † έτους ζλγ [7033=1524/5»].

Όπως εμφαίνεται, γραφέας του κώδικα είναι ο καλλιστρατηνός μοναχός Νείλος,  ο οποίος δεξιά της ενθυμήσεως σημειώνει με λεπτότερα γράμματα τον τόπο καταγωγής του: «Νίλος ιερομόναχος από του / Καλλιστράτου ∙ και ων αικ χόρας [=ων εκ χώρας] / λεγομένης Δέσης».

Επί του φ.57 διαβάζουμε το κάτωθι αφιερωτικό και κτητορικό σημείωμα (του έτους 1542/3): «† Το παρόν βιβλίον εγράφη δια χειρός εμού Νείλου ιερομονάχου και πνευματικού πατρός, και έδωσεν αυτό εις το κελλίον Καλλιστράτου δια ψυχικήν σωτηρίαν (…) πλην εγράφη εν έτει ζνα [7051=1542/3]».

Στο επικολλημένο παράφυλλο της πρόσθιας πινακίδας: «Τούτο το βιβλίον είναι προσηλωμένον εις της βασιλικής μονής μεγάλου Σ(ωτη)ρ(ο)ς και το επίκλην αυτών [=αυτής] Καλλιστράτου».

Θα μπορούσαμε να εικάσουμε ότι το ιερό αυτό μονύδριο ήταν αφιερωμένο στον Μεγάλο Σωτήρα Χριστό. Το δε επίθετο της «βασιλικής μονής» είναι μάλλον εξ αντιγραφής κώδικα του Μεγάλου Μετεώρου, καθώς παρατηρεί ο Ν. Βέης.

Επίσης στο εσωτερικό της πρόσθιας πινακίδας είναι σημειωμένα με λεπτά γράμματα τα ονόματα των πατέρων της μονής του Καλλιστράτου, οι οποίοι ενδεχομένως είναι σύγχρονοι με τον γραφέα του κώδικα: «† Ευρισκόμενοι καλόγεροι εις του Καλλιστράτου ∙ Μακάριος, Νείλος ιερομόναχος, Διονύσιος και άλλος Διονύσιος∙ Γεράσιμος, Συμεών∙ και Σωφρόνιος∙ και Μακάριος∙ και Χριστόφορος∙ και Γρηγόριος∙ Γεράσιμος∙ Ματθαίος∙ Ιωακείμ∙ Θεωνάς και Θεοφάνης».

Ο προαναφερόμενος υπ’ αριθ.23 κώδικας μεταφέρθηκε στην Ιερά μονή Ρουσάνου προ του 1641, όπως δεικνύει σχετική ενθύμηση στο φύλλο 131: «Του Ρουσάνου / τα πρόβατα / τρανά: μ’ [=40] / μικρά: κδ’ (24) στέρφα: λα (31) έτος ζρμθ [=1640/41].

Με ιερή συγκίνηση και χαρά ανακαλύψαμε ότι και το Μηναίο Δεκεμβρίου υπ’ αριθ.21 κώδικας της μονής Ρουσάνου (36 του Καταλόγου της Αγίας Τριάδος) προέρχεται και αυτός από την μονή Καλλιστράτου. Στο επικολλημένο παράφυλλο της εσωτερικής οππίσθιας πινακίδας της σταχώσεως υπάρχει το δυσανάγνωστο και ημιεξίτηλο κτητορικό σημείωμα, δηλωτικό του κελλίου Καλλιστράτου στο οποίο ανήκε: «† Βιβλί(ον) του Καλλιστράτου / Μηνή Δικεύριος κ(αι) ήτις από/ξενώσει να έχει τ(ας) αρ(ας) των τριακοσί(ων) δε(κα) κ(αι) οκτώ θεοφόρων π(ατε)ρων ημών. Αμήν».

Στο ‘Χρονικό των Μετεώρων’ (γραμμένος γύρω στα 1529) αναφέρεται ότι «εις του Καλλιστράτου κατζίβελοι [=Αθίγγανοι] απλίκευον και εκατοίκουν». Στις αρχές του 17ου αιώνα η μονή του Σωτήρος Χριστού – Καλλιστράτου ανήκει ως κελλίο στο Μεγάλο Μετέωρο. Στο ‘Κατάστιχο δια την αποκοπήν των κελλιωτών’ η εν λόγω ιερά μονή αριθμείται δέκατη στην σειρά με τον τίτλο «του Καλ(λ)ιστράτου».

Ο Πορφύριος Ουσπένσκυ στις 17 Απριλίου Παρασκευή της Διακαινησίμου του 1859 είδε ίχνη ερειπίων στην μονή Ταξιαρχών και στην μονή Καλλιστράτου από τον λόφο Τζέρτζη. Ο ηγούμενος Κωνστάντιος έδειξε με τα χέρια του τα ίχνη του μοναστηριού Καλλιστράτου και σε άλλο βράχο το μοναστήρι των Ταξιαρχών. Όμως ο Πορφύριος, γοητευμένος από την θέα, δεν τα παρατήρησε παρά μόνο θαύμαζε τον απίθανο βράχο της Αγίας Τριάδος. Αυτό σημαίνει ότι στα 1859 σώζονταν ίχνη ερειπίων  από το μοναστήρι του Καλλιστράτου.

Αναφορά περί των ερειπίων της μονής Καλλιστράτου κάνει και η περιηγήτρια Marie-AnneBovet στα 1896: «Τα περισσότερα μοναστήρια είναι σήμερα ερειπωμένα και ακατοίκητα, όπως η Δούπιανη, αφιερωμένη στην Θεοτόκο, της Υπεραγίας [=Αγίας Μονής], του Καλλιστράτου και του Παντοκράτορος». Πράγμα που δείχνει ότι οι μονές ήταν αν όχι γειτονικές, τουλάχιστον στην ίδια κατεύθυνση. 

ΘΕΟΤΕΚΝΗΣ ΜΟΝΑΧΗΣ ΑΓ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΑΓΙΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

{flike}

 

 

 


Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ