H Μεγάλη Σαρακοστή και η "Κυρά-Σαρακοστή"

klimax_2Όταν έγινε αυτοκράτορας ο Ιουλιανός, που ονομάσθηκε Παραβάτης ή Αποστάτης (350 - 352), προσπάθησε να εξαλείψει την χριστιανική πίστη και να κάνει τους υπηκόους του με τη βία να ασπασθούν και πάλι την ειδωλολατρική θρησκεία. Άρχισε τότε διωγμούς και, στη διάρκεια της σύντομης βασιλείας του, πολλούς μάρτυρες απέκτησε η Εκκλησία. Αφού είδε όμως ότι οι διωγμοί δεν έφερναν αποτέλεσμα, θέλησε με διάφορα τεχνάσματα να πετύχει τον σκοπό του.


Γνώριζε ο Ιουλιανός ότι την πρώτη Εβδομάδα των Νηστειών οι Χριστιανοί δεν καθαρίζουν τους εαυτούς τους μόνο με την αποχή από τις αμαρτίες, αλλά και με τη νηστεία. Δίνει τότε ο βασιλιάς εντολή στον έπαρχο της Κωνσταντινούπολης να κατάσχει όλα τα νηστίσιμα αγαθά, φαγητά και ποτά, που υπήρχαν προς πώληση στην αγορά της Πόλεως και να τα αντικαταστήσει κρυφά με άλλα, νηστίσιμα μεν, αλλά που θα είχαν αναμιχθεί με αίματα από τις ειδωλολατρικές θυσίες. Ήθελε έτσι να μιανθούν οι Χριστιανοί, καθώς θα νόμιζαν ότι ψώνιζαν φαγητά νηστίσιμα, τα οποία όμως θα ήταν στην πραγματικότητα μολυσμένα από τις ειδωλολατρικές θυσίες. Θα συμμετείχαν έτσι, έστω και παρά τη θέλησή τους, στη λατρεία των θεών του. Έτσι κι έκανε ο έπαρχος.
Ο αληθινός Θεός όμως, που βλέπει τα πάντα και φροντίζει ιδιαίτερα για όσους είναι πιστοί σε αυτόν, διέλυσε τις επιβουλές του Παραβάτη εναντίον των Χριστιανών. Στέλνει, λοιπόν, στον επίσκοπο της Πόλεως, Ευδόξιο τον Άγιο μεγαλομάρτυρα Θεόδωρο τον Τήρωνα σε όραμα για να τον προειδοποιήσει σχετικά. Και λέει ο Άγιος στον επίσκοπο:
- Ξύπνα όσο πιο γρήγορα γίνεται. Συγκέντρωσε το ποίμνιο του Χριστού και πρόσταξέ τους, κανείς να μην αγοράσει τίποτε απ’ όσα βρίσκονται στις προθήκες στην αγορά. Όλα αυτά τα έχει ανακατέψει ο βασιλιάς με αίμα από τις θυσίες.
Ο επίσκοπος απόρησε και ρώτησε:
- Καλά. Αλλά μήπως είναι εύκολο για όσους δεν έχουν δική τους περιουσία και δικά τους αγαθά να μην ψωνίσουν απ’ όσα βρίσκονται στην αγορά;
Και ο Άγιος αποκρίνεται:
- Θα τους χορηγήσεις «κόλλυβα», για να αντιμετωπίσουν την έλλειψη των τροφίμων.
Ξαναρώτησε ο Ευδόξιος:
-Τι είναι αυτά τα κόλλυβα;
Και ο Άγιος Θεόδωρος:
- Τα κόλλυβα είναι το βρασμένο σιτάρι. Έτσι εμείς συνηθίζαμε να το λέμε στην πατρίδα μου, τα Ευχάιτα.
Ρωτάει τέλος ο επίσκοπος:
-Κι εσύ ποιος είσαι;
-Είμαι ο μάρτυρας του Χριστού Θεόδωρος, που στάλθηκα απ’ Αυτόν για να σας βοηθήσω, του απάντησε ο Άγιος.
Σηκώθηκε τότε αμέσως ο Ευδόξιος. Ανακοίνωσε στα πλήθη του λαού όλα όσα είδε και έκανε όλα όσα του είπε ο Άγιος Θεόδωρος, προφυλάσσοντας τον λαό του Θεού αμόλυντο από το μίασμα των ειδώλων.
Από τότε η Εκκλησία τιμάει κάθε χρόνο, το πρώτο Σάββατο της Μεγάλης Σαρακοστής την ανάμνηση του διά των κολλύβων θαύματος του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος.

Σύντομα σχόλια:
• Από πολύ νωρίς η Εκκλησία καθιέρωσε μία περίοδο προετοιμασίας των Χριστιανών, προκειμένου να γιορτάσουν επάξια τα Πάθη και την Ανάστασή Του. Η προετοιμασία αυτή διαρκεί έξι εβδομάδες, δηλαδή περίπου σαράντα ημέρες. Ακολουθεί η Μεγάλη Εβδομάδα και τελειώνει όλη αυτή η περίοδος το βράδυ την Κυριακή του Πάσχα, με την Ανάσταση του Χριστού.

• Σε όλη αυτή την περίοδο στους ναούς ψάλλονται ύμνοι από ένα ιδιαίτερο λειτουργικό βιβλίο, το Τριώδιο. Περιέχει κατανυκτικούς ύμνους, με κυρίαρχο θέμα την μετάνοια και έτσι βοηθά και η υμνολογία μας στην προετοιμασία για το Πάσχα. Οφείλει το όνομά του στους κανόνες του, οι περισσότεροι απ’ τους οποίους έχουν μόνο τρεις ωδές.
• Ακόμη δεν είναι λίγες οι πνευματικές ευκαιρίες που δίνονται στους πιστούς, με τις ιερές ακολουθίες που τελούνται στους ναούς. Ορισμένες από αυτές είναι:
- Η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου.
- Η Θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων.
- Το Μέγα Απόδειπνο.
- Οι Χαιρετισμοί της Θεοτόκου.
- Οι κατανυκτικοί εσπερινοί.
- Οι Ώρες.
• Ένα εξαιρετικό πνευματικό αγώνισμα για τους πιστούς αυτή την περίοδο είναι η νηστεία, δηλαδή η αποχή από κάποιες τροφές (κρέας, ψάρι, αυγά, γαλακτοκομικά). Είναι μια αφορμή και ένα μέσο άσκησης για να απαλλαγεί, όσο γίνεται, ο άνθρωπος από τα πάθη του.
• Η αληθινή νηστεία: «Ας νηστεύσουμε κάνοντας νηστεία δεκτή, που να αρέσει στον Κύριο. Αληθινή νηστεία είναι η αποξένωση από κάθε κακό, η χαλιναγώγηση της γλώσσας, η αποχή από τον θυμό, ο χωρισμός από τις κακές επιθυμίες, την κατάκριση, το ψέμα και την επιορκία».
(Ύμνος από τον εσπερινό της Τρίτης της Α’ εβδομάδας των νηστειών)
• Η Εκκλησία δεν μας εισάγει απότομα στη νηστεία και γενικά στο κλίμα της Μεγάλης Σαρακοστής. Προηγείται μία εισαγωγική περίοδος, διάρκειας τριών εβδομάδων, που περιλαμβάνει τις εξής Κυριακές: του Τελώνου και του Φαρισαίου, του Ασώτου, των Απόκρεω (από την ημέρα αυτή σταματάμε να τρώμε κρέας) και της Τυρινής (σταματάμε και τα γαλακτοκομικά).
• Η Μεγάλη Σαρακοστή περιλαμβάνει τις εξής Κυριακές:
α. της Ορθοδοξίας (Α’ Νηστειών), οπότε γιορτάζουμε την αναστήλωση των ιερών εικόνων μετά την Εικονομαχία (843)
β. του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά (Β’ Νηστειών)
γ. της Σταυροπροσκυνήσεως (Γ’ Νηστειών)
δ. του Οσίου Ιωάννου, συγγραφέα της «Κλίμακος» (Δ’ Νηστειών), και
ε. της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας (Ε’ Νηστειών).
Ακολουθεί η Κυριακή των Βαΐων και, τέλος, η Κυριακή του Πάσχα.
• Η Μεγάλη Σαρακοστή είναι περίοδος για αναζήτηση νοήματος. Να βρω, δηλαδή, νόημα στην επαγγελματική μου ζωή στα πλαίσια της κλήσης μου· νόημα στις προσωπικές μου σχέσεις με τ’ άλλα πρόσωπα· νόημα στη φιλία· νόημα στις ευθύνες μου.
• Η Μεγάλη Σαρακοστή αρχίζει με την Καθαρά Δευτέρα. Ας μην είναι μόνο μια καλή ευκαιρία για εκδρομή, αλλά και μια αφετηρία πιο πνευματικής προετοιμασίας για το Πάσχα -και ζωής γενικότερα.
• Ασφαλώς, δε νοείται προετοιμασία και γιορτή χωρίς συμμετοχή στα μυστήρια της Εκκλησίας, με κορυφαία την Θεία Ευχαριστία, ύστερα από μια καθαρή Εξομολόγηση.

kyrasarakostiΗ κυρα – Σαρακοστή
Στα παλιά τα χρόνια, που δεν υπήρχαν ημερολόγια, για να μετρούν τις μέρες μέχρι το Πάσχα έφτιαχναν την «Κυρα– Σαρακοστή». Ήταν μια γυναίκα από ζυμάρι, με εφτά πόδια (όσες και οι βδομάδες της Σαρακοστής, με μάτια, μύτη, χέρια, αλλά χωρίς στόμα (λόγω της νηστείας).
Κάθε Κυριακή έκοβαν και από ένα πόδι της «Κυρα – Σαρακοστής», μέχρι το τελευταίο, που της το έκοβαν το Πάσχα και την έτρωγαν.
Χρωμάτισε κι εσύ και κόψε με το ψαλίδι σου την «κυρα-Σαρακοστή»! Κατόπιν, κρέμασέ την στο δωμάτιό σου.
Μπορείς να την χρησιμοποιείς σαν δικό σου ημερολόγιο, κόβοντας στο τέλος κάθε εβδομάδας ένα από τα πόδια της, αρχίζοντας από το ερχόμενη εβδομάδα. Όταν κόψεις και το τελευταίο, θα έχει έρθει το Μεγάλο Σάββατο.


Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ